Thứ Bảy, 16 tháng 5, 2020

MEDIANERAS/SIDEWALLS (2011)


     
     Medianeras/Sidewalls (2011) đặc biệt tĩnh lặng và tách biệt với thế giới xô bồ. Nếu như bạn bỏ ra 1h32m để thưởng thức bộ phim này, chắc chắn bạn cũng sẽ có cảm nhận giống tôi. Tôi đã dành nhiều giờ để nghe lời độc thoại của Martin hay Mariana khi những khung hình kiến trúc của thủ đô Argentina lướt qua màn hình.

“Buenos Aires is growing, uncontrollably and imperfectly.

Next to a tall one, a small one

Next to a rational one, an irrational one.

Next to a French one/None with no style at all.

These irregularities, probably reflect us perfectly

Aesthetic and ethical/Irregularities”

Tạm dịch:

“Bueno Aires dần phát triển, thiếu kiểm soát và lộn xộn

Cạnh một tòa cao tầng, sẽ là một tòa thấp bé

Cạnh một tòa đẹp đẽ chỉn chu thì sẽ là một tòa nhếch nhác

Cạnh một tòa kiểu Pháp thì là một tòa không có kiểu dáng cố định

Sự nhộn nhạo này như phản chiếu chính chúng ta

Thẩm mỹ và quy cách, chẳng hề có quy chuẩn”

     Nếu như thành phố Bueno Aires được phản chiếu qua góc nhìn của một web designer (Martin) trong hình hài lộn xộn mang đậm văn hóa của những kẻ ở nhờthì dưới sự quan sát của một nhà thiết kế trang phục mannequin (Mariana), nền văn minh hiện đại đang cố gắng một cách tuyệt vọng để kết nối con người lại với nhau, đó là lý do dù sống ở một nơi đông đúc như Bueno Aires người ta vẫn cảm thấy cô đơn.

     Triết lý làm phim thiên về sự hài hòa trong góc cạnh của đạo diễn Gustavo Taretto vừa vặn với các khung hình ngoại cảnh của Bueno Aires, bên cạnh những cú lia máy sắc lẹm đổi cảnh đầy ấn tượng. Tuy nhiên không chỉ các cảnh quay ngoại cảnh mới đáng giá, để kể câu chuyện về con người trong thành phố lớn, các cảnh có sự xuất hiện của nhân vật chính cần được khéo léo đan xen với ngoại cảnh. Đó là khi cuộc tìm kiếm của hai nhân vật bắt đầu.

     Martin sống một mình trong khu nhà cho thuê tầng bốn, thứ duy nhất kết nối anh với cuộc sống ngoài kia là màn hình máy tính, nơi anh làm việc, giải trí, đọc tin tức, hẹn hò và thậm chí là giải quyết nhu cầu sinh lý . Người bạn duy nhất của anh là Susu, chú cún bị bạn gái cũ bỏ lại sau khi hai người chia tay. Cuộc tình đi qua để lại một Martin thâm trầm và khao khát tìm kiếm nửa kia. Cô giữ chó (dog’s sister) đến với cuộc đời anh qua một cú nhấp chuột, rồi cũng nhanh chóng bước đi. Hẹn hò trong một thế giới cần những tiêu chuẩn ngặt nghèo thật chẳng dễ dàng. Với người bốc đồng, anh không thể chạy theo họ, với người quá hoàn hảo, anh cũng chẳng thể đáp ứng. Tình yêu đối với Martin giống như sự o ép trong ngộ nhận , anh cần tình yêu vì anh cô đơn.

     Mariana ngày ngày chuẩn bị trang phục cho mannequin trước cửa hàng, cũng có khi cô ngồi bần thần nhìn hình ảnh mình phản chiếu qua cửa kính hàng đối diện. Từ bỏ sự gắn kết với thế giới thực sau khi nhận ra người bạn trai bốn năm bên cạnh mình chỉ là một kẻ xa lạ, Mariana chìm trong thế giới của riêng mình, nói chuyện với mannequin, làm bạn với thang bộ vì mắc chứng sợ thang máy (lift phobia), cuộc đời của cô co cụm lại trong căn nhà mà cô gọi là shoesbox.

    Chuyện gặp gỡ một người nào đó chẳng phải là khó khăn, thậm chí qua ứng dụng hẹn hò, ta có thể gặp hàng trăm hàng nghìn tâm hồn cô đơn đang lang thang tìm một mảnh ghép cho mình, loay hoay vì mưu cầu sự bầu bạn . Thế nhưng, để gặp được người thực sự muốn gặp, không chỉ cần một cái gật đầu là xong. Trong Medianeras, những cuộc gặp luôn tuột mất khỏi tay Mariana và Martin. Họ có thể gặp nhau ở ngã tư cột đèn, trước cửa hàng thời trang, khi lướt qua nhau trên phố, hiện trường vụ tai nạn hi hữu hay thậm chí là trước cửa hàng tiện lợi khi mất điện.

    Sau cùng họ vẫn tuột mất nhau. Họ ở rất gần nhau nhưng chẳng bao giờ gặp mặt. Giống như lời tự sự của Mariana khi giải đố Wally in the city, cô chưa bao giờ tìm được Wally ở thành phố.

“If I can't find a person when I know who I'm looking for, how can I find a person when I don't know who I'm looking for?”

Tạm dịch

Nếu như tôi không thể tìm ra người tôi biết thì làm sao tôi có thể tìm được người mà tôi không biết đây?”

     Cốt truyện sở hữu phông nền lãng mạn khi quan niệm về định mệnh hay duyên số được dùng làm điểm nhấn, tuy nó cũng cho chúng ta thấy rằng trên đường đi tìm hạnh phúc thực sự, bạn cần học cách mạnh mẽ để vượt qua sự cô đơn. Đôi khi con người cần nhìn vào khoảng trống để biết được niềm vui của khoảnh khắc đủ đầy.

     Medianeras (Sidewalls) là thuật ngữ để chỉ những mặt cắt của các tòa nhà cao tầng, nơi mà đôi khi trở nên thật vô dụng và bị mặc kệ cho rêu phong bao phủ. Medianeras khiến đô thị phủ lên một lớp ngăn cách lạnh lùng giữa người với người, một nhân chứng sống xây đắp nên sự cô đơn của con người ở đô thị lớn mà đám dây nhợ lòng thòng hay màn hình máy tính khó có thể xóa đi được.

    Âm nhạc của phim buồn mà không bí bách, giống như chờ đợi một cú hích cho cuộc gặp gỡ của hai nhân vật chính. Tôi chắc rằng đạo diễn Gustavo Tarreto đã yêu âm nhạc của ông hoàng Lofi Daniel Johnston đủ nhiều khi đưa True love will find you in the end vào một phân cảnh mang tính kết nối giữa Martin và Mariana. Ngoài ra, một điểm cộng khác trong âm nhạc là giai điệu buồn Étude và Waltz của Chopin vang lên não nùng trong các phân cảnh độc thoại của hai nhân vật chính.



     Đôi chút cá nhân với tôi, Martin và Mariana là phiên bản của tôi, hoàn toàn là tôi lạc lõng ở thành phố lớn với những mối quan hệ nhỏ giọt, đếm từng ngày trôi qua. Medianeras nhắc tôi nhớ về Turn left turn right của họa sĩ Đài Loan Jimmy Liao, tác phẩm với những chiêm nghiệm sâu sắc về tính ngắn ngủi của cuộc gặp gỡ .

     Trước đây tôi từng nghĩ phim hay là phim mang lại cảm giác giải trí, mãn nhãn – một trải nghiệm chung của tất cả mọi người, có thể là một câu chuyện tình bi thương hay một cuộc rượt đuổi nghẹt thở, nhưng khi dần lớn lên tôi nhận ra rằng, cái hay đối với mỗi người không giống nhau. Với tôi, phim hay là khi tôi thấy bản thân m ình trong đó, các cảnh quay như khiến tôi đi qua thì quá khứ của bản thân và tiên đoán một phần tương lai của tôi trong đó. Medianeras là chính tôi trong thành phố lớn này, những đêm trượt dài  trong sự tuyệt vọng về cuộc sống và con người, khi tôi nhìn những cột đèn cao vút quá nhiều dây nhợ và tự hỏi liệu chúng có kết nối mọi người lại với nhau không hay chỉ đánh lừa thị giác chúng ta?

     Hơn hết, Medianeras mang lại một trải nghiệm nhiều hi vọng trong tôi về một thế giới đô thị qua ô cửa kính. Hoàn toàn là những ô cửa kính màu nhiệm.

Thứ Tư, 13 tháng 5, 2020

CLOSER (2004)




 "Với những người yêu từ cái nhìn đầu tiên, mỗi ánh nhìn đều có thể trở thành phản bội" là một lời trích dẫn mang tính biểu tượng cho Closer. Tuy nhiên không chỉ có vậy, phim còn là sự thỏa hiệp giữa cảm xúc nhất thời và tình cảm dai dẳng, giữa những lầm lỗi và thành thật trong tình yêu. Sau cùng Alice đã thốt lên rằng: "Tình yêu đấy ở đâu? Em không thể thấy nó. Không sờ được. Không cảm nhận được" Bởi lẽ Dan đã yêu Alice từ cái nhìn đầu tiên, rằng sau mỗi ánh mắt của Dan, Alice luôn nghi ngờ về một sự phản bội.


     Closer sở hữu một cốt truyện không mới nhưng lại có một cách kể chuyện thú vị, linh hoạt trong việc thay đổi góc nhìn cho từng nhân vật. Dụng ý của cách dẫn chuyện đã thể hiện rõ ràng chủ đề của bộ phim, từng con người với từng lát cắt cảm xúc: khao khát được yêu, chiếm hữu, ruồng bỏ và cả vị tha. Phim đưa người xem đến với mối tình của Dan và Alice trước tiên, sau đó ngay lập tức giăng ra ma trận tình ái với đầy rẫy cảm xúc lên xuống thất thường với sự xuất hiện của Anna và Larry. Nỗ lực xích lại gần nhau của mỗi nhân vật dường như đẩy họ đi xa hơn, thậm chí mang cả màu sắc bi kịch trong câu chuyện.




    Đối với những bộ phim chỉ đơn thuần khai thác chủ đề tình yêu, rất khó có thể làm tốt việc thuật lại những hành động hay mớ cảm xúc của con người mà không mượn thêm một chủ đề nào khác: có thể là tâm linh, hình sự, chính trị, gia đình,... Nói cách khác, tình yêu là gia vị cho các chủ đề khác, để làm nổi bật lên chủ đề đó. 


    Tuy nhiên, ngoài Eternal sunshine of the spotless mind (2004), Closer giống như một thứ của hiếm với chất liệu thuần tình yêu mà vẫn có thể thuyết phục người xem. Một Alice nổi loạn, gây nên ấn tượng thị giác mạnh về một nàng vũ nữ có mái tóc hồng đầy mời gọi, cô dường như không thể tìm được tiếng nói chung với người tình "cố gắng để thủy chung" Dan. Anna lại là một phụ nữ xinh đẹp khao khát được yêu thương và lạc lối trong lưới tình của hai người đàn ông thuộc hai thái cực: một Dan nhu mì không thể ra một quyết định rõ ràng và một Larry luôn nhìn về phía trước.


    Sau cùng, cái kết đặt ra cho người xem câu hỏi: Tình yêu là gì? Có phải chỉ cần ở gần cạnh nhau thì tình yêu vẫn còn ở đó hay không? Chúng ta có thật sự biết về nhau như chúng ta đã từng? Hay chí ít là chúng ta vẫn tưởng là như thế?


Bên cạnh một câu chuyện thú vị, Closer còn sở hữu gam màu tông lạnh, khiến chúng ta có thể buồn ngay trong cảnh đầu tiên. Tôi luôn thích xem Closer vào một ngày mùa đông, đặc biệt đắm mình trong cách nhả từng câu chữ của Damien Rice với The Blower’s Daughter. Phần hình ảnh rất tỉ mỉ khi đan cài cảm xúc đau khổ (ý tôi là Alice, các bạn biết rồi đấy).


    Và ngạc nhiên chưa, dù là phim rate R nhưng Closer hoàn toàn không có một cảnh nóng nào.


   

WATCHMEN (2009)


     
     Watchmen (2009) – tác phẩm thuộc vũ trụ DC Comics của đạo diễn Zack Snyder với thời lượng 3h35 thật không dễ dàng để phân tích và review. Bởi lẽ phim không chỉ bóc trần những mảng tối của chủ nghĩa siêu anh hùng mà còn cài cắm ý niệm về hòa bình và đả kích nền hòa bình giả tạo vẫn ở quanh chúng ta. Với thời lượng 3h35, chúng ta có thể thấy rất nhiều những câu chuyện có lớn có nhỏ về các siêu anh hùng trong một thế giới có chất liệu hiện thực xen lẫn giả tưởng với một phần lịch sử được thay đổi.

    Bắt đầu bằng cái chết của Edward Blake – người được biết đến (một cách không công khai) với cái tên The comedian – một trong 6 người hùng mang mặt nạ của Watchmen (Rorschach, The comedian, Nite Owl, Silk Spectre, Ozymandias, Dr Manhattan) Rorschach – kẻ có mặt nạ với hình thù kì dị luôn di chuyển - đã lên tiếng cảnh báo bốn người đồng đội còn lại trong nhóm về một khả năng bị tấn công và mạch truyện chính là cuộc truy tìm tung tích kẻ ám sát The comedian của Rorschach và Nite Owl. 
    Song song với mạch truyện chính là hai nhánh phụ: những mẩu chuyện nhỏ về quá khứ của các siêu anh hùng và thế giới truyện tranh của người thuyền trưởng theo dấu bọn hải tặc để bảo vệ quê hương mình. Hai nhánh này vừa giải thích ý đồ cho mạch truyện chính, vừa xâu chuỗi các sự kiện lại để đảm bảo tính logic khi phim sở hữu một lượng nhân vật khá lớn và ban đầu gây khó khăn cho người xem khi họ không thể biết ngay tên và vai trò của các nhân vật. 

    Watchmen sở hữu cái kết thông minh mặc dù trong suốt quá trình đằng đẵng ba giờ đồng hồ có thể người xem đã bị phân tâm bởi nhiều câu chuyện: từ sự khốc liệt của chiến tranh, sự ghê rợn của những cuộc thanh trừng siêu anh hùng, ý nghĩa thực sự của Dr Manhattan đối với nước Mỹ, đến cả sự ngọt ngào quyến rũ của cuộc làm tình hoang dại giữa hai con người,…
    Watchmen mang đến màu sắc trung tính cho một cuộc đối đầu giữa cái thiện và cái ác. Cái ác ở đây có thực sự ác? Hay đó chỉ là con tốt thí cho một nền hòa bình được ngụy tạo mà thôi. Mượn câu chuyện siêu anh hùng, Zack Snyder đã kể cho chúng ta một câu chuyện về chiến tranh và hòa bình. Bắt đầu bằng việc người Mỹ giành chiến thắng trong chiến tranh Việt Nam dưới sự giúp đỡ của Dr Manhattan, xuyên suốt chiều dọc phim là sự căng thẳng của Chiến tranh lạnh và kết thúc bằng một nền hòa bình chưa rõ sẽ có thể duy trì bao lâu.  
    Tuyến nhân vật được xây dựng rất tỉ mỉ và có cá tính rõ ràng. Nổi bật nhất là Dr Manhattan – một vị thần đúng nghĩa của nước Mỹ, có được siêu năng lực nhìn thấy tương lai nhưng không tìm được ý nghĩa thực sự của hành tinh xanh đối với mình, Rorschach – người anh hùng yêu cái thiện đến cuối cùng vẫn mải mê theo đuổi chính nghĩa dù phải trả giá đắt. Về bề nổi, có thể thấy được góc khuất của siêu anh hùng, có khi là kẻ giết người không chớp mắt, một kẻ hiếp dâm đáng ghê tởm, có khi lại là một người cha mong muốn đoàn tụ với con gái mình. Nếu đặt mình trong văn hóa đại chúng Mỹ, có thể dễ dàng thấy được phim đang mỉa mai việc thần tượng hóa hình tượng các siêu anh hùng, thực ra họ cũng chỉ là những người đôi khi là anh hùng trong chiếc mặt nạ công lý mà thôi.

    Cảnh phim yêu thích nhất của tôi là cảnh hồi tưởng quá khứ của Dr Manhattan khi anh còn là nhà vật lý học Jon Osterman, anh và Janey Slater gặp nhau lần đầu tiên qua người bạn cũng là nhà vật lý học Wally Weaver, khi cô lần đầu bắt chuyện với anh bằng việc đưa cho anh một cốc bia. Sự kết hợp hoàn hảo của bản nhạc Pruit Igoe and Prophecies với phân cảnh này khiến tôi rất xúc động về khoảnh khắc khi còn là con người của Dr Manhattan. Dù chỉ là một phân cảnh nhỏ không quá quan trọng với dòng thời gian của mạch truyện chính nhưng nó đã xây dựng nên tính cách sau này của Dr Manhattan khiến nhân vật này không thể dứt bỏ sợi dây liên kết với quá khứ của anh.
   Với Watchmen, chúng ta không cần phải vội, vì tất cả những gì hay ho nằm ở cách tận hưởng từng phút đồng hồ với bộ phim này.
   Một lưu ý nho nhỏ về hình ảnh của Việt Nam xuất hiện ở đoạn đầu phim, chiến tranh Việt Nam được đưa vào với dụng mỉa mai người Mỹ - họ chỉ thắng được Việt Nam khi họ có một vị thần. Một chi tiết khác nếu bạn quan tâm đến lịch sử là sự kiện tự thiêu của nhà sư Thích Quảng Đức để phản đối chính quyền Ngô Đình Diệm cũng được đề cập.